Kalbe stent neden takılır? Sorusuna kısaca şöyle yanıt vermek mümkündür: Stent, daralan koroner arterlerin açılmasını ve kalbe giden kan akışının artmasını sağlamak amacıyla uygulanan bir tedavi yöntemidir. Cerrahi olmayan bu yöntem, ‘balon anjiyoplasti’ diye de bilinir.

Koroner arterler, temiz kan taşımaktan sorumlu damarlardır. Stent, bu damarlarda meydana gelen tıkanıklıkların giderilmesini sağlar.

Stent Nedir?

Bazı hastalıkların gelişiminde temel faktör, tekrarlayıcı nedenlerdir. Bu tür rahatsızlıklarda tedavi uygulansa bile, kalıcı bir başarı elde edebilmek için birtakım medikal aparatlara başvurulur. Bunlar, kanal özelliği gösteren dokuların açıklığını ve bütünlüğünü korumak için uygulanır. Örneğin; idrar yolu, safra kanalları, kan damarları için bu aparatlardan yararlanılır. İşte bunlara, ‘stent’ denir.

Kalbe stent takılması, koroner arterlerin çıktığı bölgeye özel bir kateter yerleştirilmesi demektir. Bu uygulama genelde balon anjiyoplasti prosedürüyle kombine edilir.

Bunun için ince yapılı bir kateterden faydalanılır. Bunun uç kısmında bir balon vardır. Söz konusu balon, basınçlı sıvı yardımı ile genişler.

Katetere takılan bu balonun şişirilmesi sonucunda koroner arter darlığı giderilir ve kalp damarlarının açılması sağlanır. Balon şişirildikten sonra yağlı plak, tıkanan arter duvarlarına karşı sıkıştırılarak kan akışında artış meydana geetirilir.

Bu tekniğe PTCA (Perkütan Koroner Anjiyoplasti) veya PKG (Perkütan Koroner Girişim) denir.

 

Stentlerin Yapısı Nasıldır?

Bunlar plastik veya metal malzemeden üretilir. Ağ şeklinde tüplerdir ve kanal özelliği gösterirler. Kan pıhtısı nedeniyle tıkanmış damarlardaki açıklığı tekrar sağlamak ve sürdürmek için kullanılırlar.

Stent maddeleri belli ilaçlar ile kaplanarak uygulanır veya büyük operasyonlar için greft hâlinde hazırlanır. Malzemesine ve kullanım türüne bağlı olarak vücutta geçici bir süreliğine tutulur veya kalıcı bir şekilde varlığını sürdürür.

Kalbe Stent Neden Takılır?

Koroner damarları balon yardımıyla genişletmek için stent uygulamasına başvurulur. Bu işlem, damarları yeniden açar ve kalbin eskisi gibi normal şekilde beslenmesini mümkün kılar.

Damar sertliği ve plak gelişimi kalpte daralmaya yol açar. Bu durum stent ile ortadan kaldırılır. Kalbin kan desteğinden yoksun kalması ve zarar görmesi bu sayede önlenir.

Stent Avantajları Nelerdir?

Yukarıda, stent nedir? Sorusuna cevaben yaptığımız açıklamaları özetlemek gerekirse, stent uygulamasının avantajları şöyle sıralanabilir:

  1. Tıkanmış, daralmış damarları (koroner arterleri) sağlığına kavuşturur. Plakları giderip damar açıklığını eski durumuna getirir ve korur.
  2. Kalbe daha fazla kan akışı olmasına imkân tanır.
  3. Kalp krizi ve göğüs ağrısı riskini azaltır.
  4. Tümör veya taş gibi oluşumlar neticesinde vücut sıvılarının akışı sekteye uğradığı zaman yine stentlerden yardım alınır. Meselâ, idrar yollarını ve safra kanallarını açmak buna bir örnektir.
  5. Beyin başta olmak üzere çeşitli organlardaki anevrizmaların (anormal genişlemelerin) giderilmesinde stentlerden istifade edilir.
  6. Bronşlarda gerekli açıklığı sağlamak ve solunum sistemini korumak için stent uygulamasından yararlanılır.
  7. Bu arada, şunu unutmamak lâzımdır ki stent, yalnız başına bir kalp hastalığı tedavisi değildir. Sadece bazı risk faktörlerinin azaltılmasında etkilidir. Şâyet gelecekte kalp hastalığı ortaya çıksın istemiyorsanız hekiminizin reçete ettiği ilaçları düzenli kullanmaya, önerilen yaşam tarzı değişikliklerini uygulamaya özen göstermelisiniz. (Sigarayı bırakmak, düzenli egzersiz, diyet vb.)

Stent Nasıl Takılır?

Stent takma işlemi girişimsel kardiyolog, teknisyen ve hemşireden oluşan profesyonel bir ekip tarafından Anjiyo Laboratuarı’nda yapılır. Hasta işlem sırasında uyanık ve bilinci açık haldedir. Bazı durumlarda hafif bir sakinleştirici verilebilir.

Stent uygulama prosedürleri yüksek derecede girişken bir ameliyat değildir, belli görüntüleme teknikleri altında uygulanır. İşlemden önce kasıkta bulunan büyük damar yapıları tespit edilir. Bir balonun çevresine sarılmış olan stent, kasıkta veya kolda yer alan atardamar vasıtasıyla kalpteki ilgili damara yönlendirilip doğru pozisyona yerleştirilir.

Stentler, koroner arter içerisinde destek sağlamak için âdeta bir iskelet gibi davranır. Bunlar; ufak, metal kafesten meydana gelmiş bir tüptür.

Daralan artere stent koymak için bir balon kateterden (özel borudan) yararlanılır. Bu, kılavuz tel üzerinde ilerletilir.

Stent, daralmanın gerçekleştiği bölgeye gelince hekim balonu şişirir. Daha sonra arterin uygun olarak genişleyip damar duvarına saplanır ve buraya gömülür. Böylelikle damara tutunmasının ardından balon indirilip geri çıkarılır. Stent ise yerleştirilmiş olduğu noktada sabit kalmaya devam eder. Girişim bölgesi dikilir ve pansuman yapılır. Sonrasında takip randevuları planlanır.

Stentlerin üzeri birkaç hafta içinde endotel yani normal damar hücreleriyle kaplanır ve iyileşir. Anjiyoplasti ve stent, çoğu zaman koroner arterlerinin birinde veya ikisinde tıkanıklık / daralma bulunan hastalar için önerilir.

Eğer daralma olan koroner arterlerin sayısı 2’den fazla ise koroner arter bypass cerrahisi önerilebilir.

İlaçlı Stent Nedir?

Bazen stentler ilaç salınımlı olarak uygulanır. Bunlar, yerleştirildikleri bölgede belli bir müddet boyunca salınmaya devam eden, daralmanın azalmasını sağlayacak ilaçlar barındırır.

İlaç salınımlı stentlerin yapısı da metal iskeletler gibidir. Bunların yüzeyinde kontrollü salınım yapma özelliğine sahip, ince bir ilaçlı tabaka yer alır.

Birçok araştırma, ilaç salınımlı stentlerde yeniden daralma olasılığının, ilaçsız olmayan stentlere kıyasla daha düşük olduğunu ortaya koymuştur.

Bilhassa şu durumlarda ilaç salınımlı stentler büyük avantaj sunar:

  • Damarların ince yapılı oluşu,
  • Damarlarda tam tıkanma,
  • Damarların bazı noktalarda ikiye ayrılması (Bifurkasyon),
  • Hastalıklı bölgenin uzun olması.

Eriyen İlaçlı Stent Nedir?

Koroner damarın yapısında aterosklerotik plaklar bulunur. Bunlar kireç ve yağdan oluşur. Bahsi geçen plaklar belirli bir darlık seviyesine eriştiğinde kalp kasının beslenmesi bozulur.

Bu darlığı açabilmek adına stent ve balon anjiyoplasti tedavi seçeneklerinden biri olarak, eriyen ilaçlı stentlerden yararlanılabilir. Eriyebilen stentler işlem sırasında darlığı açar , kalbin beslenmesini normal hâle getirir. işinin 

Sonraki etapta ise, aterosklerotik plaklara etki eder. Vazifesini yerine getirince erir ve kaybolur. Yerine normal fonksiyonlu bir damar yapısı gelir.

Özetleyecek olursak; erime özelliği olan stent çeşitleri önce damarı açarak ateroskleroza karşı ilaç salınımı yapar. Görevi bittiği zaman da kendini imha eder.

Stent İşlemi Ne Kadar Sürer?

Stent nedir? Diye merak ediyorsanız, işlem süresi hakkında da bilgi sahibi olmak istiyorsunuzdur. Bu soruya verilecek yanıtın stent türüne, hastanın durumuna ve uygulanacak prosedürlere göre değiştiğini bilmelisiniz.

Bununla beraber, bir stentin ortalama yarım saat ilâ 2 saat arasında takılabildiğini söylemek mümkündür.

Bu süreyi hazırlık aşaması ile birlikte düşünmek gerekir. Öte yandan hasta, işlemin tahmin edilenden daha uzun sürebileceğini de hesaba katmalı ve ona göre hazırlanmalıdır.

Stent Öncesi Hazırlık Nasıl Yapılır?

İşlemden önce dikkat edilmesi gereken başlıca hususlar şunlardır:

  1. Alerjiniz varsa doktorunuza bildirin.
  2. Kullandığınız ilaçlar hakkında hekiminizle görüşün. Bunların isimlerini ve günlük kullanım dozlarını bildiren reçeteleri doktorunuzla paylaşın.
  3. Son yaptırdığınız EKG ve diğer kalp tetkiklerini, akciğer grafisini ve kan testinizi de yanınızda götürün.
  4. Daha evvel balon anjiyoplasti/stent veya koroner anjiyografi yapılmış ise bu tedavilere ait raporunuzu ve CD/DVD'leri doktorunuz ile paylaşmayı unutmayın.
  5. Stent takılacağı gün, hastaneye bir refakatçiniz ile gelin.
  6. Rahat bir kıyafet getirmeyi ihmâl etmeyin. Takılarınızı, değerli eşyalarınızı yanınıza almayın veya refakatçinize verin.
  7. İşlemden 8 saat önce yemek yemeyi bırakın.
  8. Kanama kontrolünü güçleştiren ilaçların (kan sulandırıcılar gibi) operasyondan belirli bir süre önce kesilmesi gerekir. Bu konuda doktorunuzun önerilerine uygun hareket edin.
  9. Operasyona yakın dönemde alkol ve sigara kullanmayın.
  10. Soğuk algınlığı veya buna benzer bir enfeksiyon durumunuz varsa hekiminize haber verin.

Stent Sonrası Nelere Dikkat Edilmeli?

Stent nedir? Diye düşünenlerin bu opereasyon ile ilgili bilgi edindikten sonra üzerinde en çok durduğu bir başka konu, işlemden sonraki süreçtir.

İşlemi müteakiben kişi, hastaneden bir yakınıyla birlikte taburcu edilir. İyileşme süresi boyunca kateter yerinin bakımını düzenli yapmak lâzımdır.

Bu noktada, stent sonrası dikkat edilecekler şöyledir:

  1. Birkaç gün, kateter giriş yerinde mor ve siyah renk görmeniz normaldir. Aynı zamanda burası biraz pembe ve şiş olabilir. Yine kateterin girdiği bölgede büyüklüğü fındık kadar bir yumru görebilirsiniz. Bunların normal olduğunu bilin ve paniğe kapılmayın.
  2. Bandajı ertesi sabah veya 3-4 gün sonra duş alırken çıkarabilirsiniz. Bandaj çıkarıldıktan sonra oraya küçük bir yara bandı yapıştırmak iyi olur.
  3. İğne giriş yerinde kanama olmasını engellemek için, işlemin ardından ilk 3-4 gün banyo yapmayın.
  4. İşlemden sonraki ilk bir hafta denize, küvete, jakuziye ve havuza girmeyin.
  5. Kasık bölgenizi darbelerden koruyun.

 

  1. İlk 15 günlük süre zarfında kasık bölgesinin morarması olağan bir durumdur. Bunun geçici olduğunu unutmamalısınız. Lâkin burada şişlik veya kanama olursa hemen doktorunuza müracaat edin.
  2. Başka bir yakınmanız olursa kontrol randevusunu beklemeden hekiminizle bağlantıya geçin.
  3. Her gün uyandıktan sonra oda içinde 5-10 dakika yürüyüş yapın.
  4. Ağır kaldırmaktan uzak durun. Yine ilk 1 hafta geçene kadar ağır nesneleri itip-çekme gibi hareketlerden de kaçınmaya azami derecede hassasiyet gösterin.
  5. Yorucu etkinliklere katılmayın. (Bowling, tenis, golf, koşu vs.)

 

  1. Aktivite düzeyinizi bir anda değil, kademe kademe artırın.
  2. Merdivenleri kullanırken hızlı adımlarla çıkmayın, yavaş yürüyün.
  3. Cinsel ilişki, işe dönüş, araba sürme ve ilaç kullanma hususunda hekiminizin tavsiyelerine uyun.
  4. Giriş yerine losyon, merhem ve krem sürmeyin.
  5. Kateter giriş yerini –ovmadan- sabunlu suyla günde birkaç defa yıkayın.

 

  1. Bu bölgeyi duştan sonra hemen kurulayın ve daima temiz tutun.
  2. İşleminiz kasıktan gerçekleştirildiyse rahat iç çamaşırı ve bol kıyafetler giymeye dikkat edin.
  3. Sigara kullanmayın.
  4. Kilonuzu ve kolesterol seviyenizi kontrol altında tutun. Tuzlu ve yağlı yiyecekler, doymuş yağ içeren gıdalar, fast food ürünler, paketlenmiş şeyler tüketmeyin.
  5. Kolesterolünüzü, şekerinizi ve tansiyonunuzu düzenli ölçtürün.

 

  1. Haftanın en az 5 günü, hafif bir kahvaltı ettikten sonra minimum yarım saat yürüyüş yapın.
  2. Takip randevularınızı aksatmayın.
  3. Doktorunuz, damar yolunun pıhtı sonucu tıkanmasını veya tekrar daralmasını engellemek için uzun dönem ya da hayat boyu kullanmanız gereken antikoagülan (kan sulandırıcı) ilaçlar verebilir. Bunları düzenli kullanmalısınız.

Stent Taktıranlar Hangi İlaçları Kullanmalı?

Stent sonrası ilaç kullanımı kişiden kişiye değişiklik arz eder. İlk bir sene boyunca pembe renkli ilacının kesintisiz kullanılması gerekir. Bu ilaç, klopidogrel adlı bir madde içerir. (Karum, Baclan, Plavix, Pingel bunlardandır.)

Söz konusu ilacın her gün birer tane alınması lâzımdır. Effient isimli kan sulandırıcıyı da günde bir kez almak gerekir.

Bunların yanı sıra bir de hastalara sabah-akşam kullanılmak üzere Brilinta adı verilen bir ilaç reçetelenebilir.

Doktorun yazdığı ilaçları bir gün bile atlamadan kullanmak çok mühimdir. Yoksa stentte pıhtılaşma olabilir. Bu ise kalp krizine ve ölüme sebebiyet verebilir.

Stent Sonrası Beslenme Nasıl Olmalı?

Toplam ve kötü kolesterolünüzü düşürmek, kan yağlarınızı ve kan şekerinizi azaltmak, kan basıncınızı dengede tutamak için sağlıklı beslenmelisiniz.

Bunun için diyet programınız şunları içermelidir:

  • Meyveler ve sebzeler,
  • Balık,
  • Yağsız hayvansal proteinler,
  • Tam tahıllı gıdalar.

Şunları da hayatınızdan çıkarmalısınız:

  • Aşırı miktarda kırmızı et tüketimi,
  • Şekerli içecekler,
  • İşlenmiş etler (Salam, sucuk, sosis vb.),
  • Trans yağ barındıran ürünler,
  • Unlu mamüller ve tatlılar gibi işlenmiş karbonhidrat çeşitleri.

Kalp sağlığınızın dostu olacak bir beslenme programı uygulamak istiyorsanız ayrıca şunlara dikkat edin:

  • Yemeklerinizi hazırlarken ayçiçek yağı ve zeytinyağı gibi doğal yağlardan faydalanın.
  • Hayvansal protein kaynaklarından çok, bitkisel proteinlere ağırlık verin.
  • Tam tahıllı ürünleri artırın.
  • Tükettiğiniz süt ve süt ürünleri daha az yağlı olsun.
  • Günlük aldığınız lif oranını yükseltin.
  • İlle de şekerli içecek veya tatlı yemek isterseniz ölçülü olun.

Stent Sonrası Riskler

Stent uygulamasının ardından bazı komplikasyonlar görülebilir. Bunları şöyle ifade edebiliriz:

  • İşlemin uygulandığı damarlarda tıkanma,
  • İşlem bölgesinde kanama,
  • Damar içi pıhtılaşma, bundan kaynaklı krizi,
  • Kullanılan kontrast maddelere veya ilaçlara karşı alerjik reaksiyon göstermek,
  • Damar dışı dokulara uygulanmış stentlerde madde birikimine bağlı gelişen tıkanıklık,
  • İşlem yerinde enfeksiyon.

Stent Taktırdıktan Sonra Yine Tıkanma Olur mu?

Evet, olabilir. Beslenmenize, ilaç kullanımınıza, düzenli egzersiz yapmaya dikkat etmezseniz damarlarınızda tekrar tıkanma oluşabilir.

Stenti daralmış veya tıkanmış hastalarda problemi çözüme kavuşturmak amacıyla stent içine stent yerleştirilebilir. Bundan sonra genelde herhangi bir daralma gözlemlenmez. Fakat olur da bir sefer daha daralma görülürse artık stent yerine bypass ameliyatı tercih edilir.

Stent mi Bypass mı Daha İyi?

Bu sorunun net bir cevabı yoktur. Hangisinin daha doğru bir yöntem olduğu hastadan hastaya değişir.

Bypass mı stent mi? sorusunun yanıtına karar verilirken şu faktörler göz önünde bulundurulur:

  • Damar Sorunları:

Damarlardaki problemlerin kompleks yapıda veya sayıca fazla olması hâlinde genellikle bypass yöntemi tercih edilir.

Örnek vermemiz gerekirse, 3 ayrı damarda uzun ve ciddi boyutlu darlıklar mevcutsa hekimin seçimi bypass operasyonundan yana olacaktır. Kronik tıkalı damar, çatallı damar ve sol ana damar için de yine tercih çoğu zaman bypass lehine olur. Bununla beraber söz konusu darlıkların stent ile açılması da mümkündür.

Darlıklar az sayıda ve kısa ise bu durumda en iyi alternatif stent uygulamasıdır.

Kişi diyabet hastasıysa ve koroner arterinde birden çok ciddi boyutlu tıkanıklık varsa, doktor bypass önerecektir.

Kalp kasının zayıf olması, kalbin sol tarafına kan getiren ana arterin normalden dar olması da bypass ameliyatını gerektirir.

  • Hastanın Genel Sağlık Durumu:

Kimi hastalar gündelik hayatında sürekli başkalarının yardımına ihtiyaç duyar. Öyle ki, tuvalete dahi kendi başına gidemeyecek kadar düşkün bir durumda olabilirler.

Bu tarz hastaların bypass ameliyatını kaldıramayacak olması yüksek bir ihtimaldir. Bundan dolayı onlar için stent uygulamasının tercih edilmesi daha yerinde bir davranıştır.

  • Diğer Organlardaki Rahatsızlıklar:

Stent nedir? Nasıl takılır? Diye düşünüyorsanız, bu operasyonun öteki uzuvlarla da bağlantılı olabileceğini aklınızdan çıkarmamalısınız. Beyin, böbrek, karaciğer ve akciğer gibi hayati öneme sahip organlardan birinde sorun olması, bypass ameliyatını stentlerden daha riskli hâle getirir.

Örneğin, kritik bir akciğer problemi (KOAH vb.) tespit edilmişse stent daha doğru bir tercih olacaktır.

  • Hastanın Daha Önce Bypass Olup Olmadığı:

İkinci defa bypass olmak son derece risklidir. Bu hastalarda genellikle stent uygulamasına başvurmak gerekir.

  • Estetik Kaygılar:

Bypassta göğüsten ve bacaklardan damar alınır. Bu ise yara izi kalmasına sebebiyet verir. Eğer bu, sizin için büyük bir estetik kaygıya yol açacaksa robot ve küçük kesi ile yapılan bypass gibi alternatif ameliyat yöntemleri veya stent tercih edilebilir.

Sık Sorulan Sorular

Stent nedir? Kalbe stent neden takılır? Açıklamaya çalıştık. Yazımızı sonlandırırken bu konuyla ilgili en çok merak edilen bazı hususlara temas etmek istiyoruz:

  1. Stent Kalp Krizine Engel Olur mu?

Stent, ölümcül seyredebilen hayati durumlarda büyük öneme sahiptir. Bu uygulama, koroner arterinde tıkanıklık, darlık olan hastanın kalp krizi geçirmeden erken müdahaleyle kurtulmasını sağlar.

Fakat stent, kalp krizi geçirmeyi yüzde yüz engeller diye bir garanti yoktur. Kan sulandırıcılarınızı düzenli kullanmaz veya hekiminizin diğer talimatlarına riâyet etmezseniz yine tıkanıklık, daralma ve kriz gelişebilir.

  1. Stent Takmak Ne Demek?

Stentler, telden örmek küçük bir örgü tüptür. Bunun atardamara yerleştirilmesi anjiyoplasti veya stent takma olarak adlandırılır.

  1. Stent Ne Zaman Takılır?

Kötüleşen göğüs ağrısı (anjina), yaşam tarzı değişikliklerinin ve ilaçların kalp sağlığını iyileştirmekte etkili olmayışı gibi durumlar stent takmayı gerektirebilir. Öte yandan kalp krizi geçirenlerde tıkanmış arterin hızlıca açılması ve kalbin uğradığı zararı azaltmak için stent uygulanır.

  1. Stent Hangi Metallerden Yapılır?

Platin, kobalt ve krom gibi metallerden üretilir.