Ne zaman konuşur ?


Bana  küçük yaşlarda getirilen çocukların ailelerinin sorusudur, bu soru.

Öncelikle gelişim aşamalarına göre normal süreçte, genellikle çocuklar 12'nci ve 18'inci aylarda ilk kelimeleri söylemeye başlar.  Konuşma gelişimi yaş olarak 1.5 yaş ile 3 yaş aralığını kapsar. Bu dönemdeki konuşmalar, her geçen gün daha anlaşılır olmakta ve artış gösterir.

Peki, neden yaşına rağmen konuşmuyor çocuğumuz?

Çocuğun işitmesine ve konuşmasına engel oluşturan patolojiler araştırılmalıdır. 

  • Travma, Stres, kardeş kıskançlığı, depresyon vb Psikolojik bir engel varlığı sorgulanmalıdır. Daha sonra yaşıyla uyumlu gelişim testi, zeka testi değerlendirmeleri yapılmalıdır. Ayrıca kas ve sinir sistemini etkileyebilecek rahatsızlıklar araştırılmalıdır. Tüm bunlar normalse konuşmada gecikmeye neden olabilecek çevresel faktörler irdelenmelidir.
  • Prematüre doğum veya büyüme gelişme geriliği,
  • Otizm,
  • Zihinsel engellilik, İşitme engeli, sara (epilepsi) nöbetleri,
  • Dil bağı, yarık damak-dudak gibi ağız içi problemleri,
  • İşitme kayıpları, işitmenin algılanması bozuklukları.
  • Fazla televizyon izleme, tablet vb kullanımı
  • Ailesel dil gecikmesi, çok dilli aile (ebeveynlerin birden fazla lisanla konuşması).
  • İki dil konuşulması,
  • Psikososyal uyaran eksikliği
  • “Üzerine titrenen çocuk”; çocuğa konuşma fırsatının verilmemesi

Konuşma yeteneği çok ince, dil, dudak, yumuşak damak hareketleri gerektirir. Konuşma, sinir ve kas sisteminin koordineli çalışarak ürettikleri en önemli beyin fonksiyonudur. Bu yeteneğin kazanılması için normal gelişim gösteren beyin ve kas sistemleri ve uyarıcı bir çevreye ihtiyaç vardır. 

Motor (Hareket-Kas) gelişimdeki gerilikler konuşmanın gecikmesinin nedenlerinden birisi olabilir. Motor gelişim geriliklerinin dikkatle izlenmesi ve diğer fonksiyonlara etkisinin önlenmesi de önemlidir.  

Özellikle sağ-sol el ince motor beceri özelliği dil gelişimine yansıyacak olan en önemli fonksiyonlardan birisidir. El dominansı ile beyindeki lisan işlem merkezleri arasında çok sıkı bir ilişki mevcuttur. 3-4 yaşına geldiği halde her iki elinde de tutma, kavrama gibi ince hareketlerin oluşmadığı çocuklarda konuşma gelişim geriliklerine sıklıkla rastlanmaktadır. 

Konuşmada en önemli öncelik, kritik süreci aşmadan erken müdahale de bulunmaktır. Bu yüzdendir ki, İLK müdahaleler, müdahalenin etkin olup olmadığı, müdahalede bulunan uzmanın yetkinliği ve deneyimi buna göre konuşma gerçekleşebilir.